Skip to content

Σημειολογική συμπτωματολογία της εκπροσώπησης ως κολακεία

070414

image

1

Σημαινόμενο άνευ σημαίνοντος – ο εκπρόσωπος ως αποθράσυνση 

Ο γιος μου δεν είναι τεσσάρων χρονών. Ένα από τα αγαπημένα του παιχνίδια ρόλων είναι το “μαγαζί”. Το “μαγαζί” παρέχει διάφορα αόρατα αγαθά και αόρατες υπηρεσίες έναντι αόρατων χρημάτων, σε αόρατους πελάτες. Ο μικρός, που εμψυχώνει όλους τους ρόλους, μιλάει Ελληνικά και Αγγλικά, ωστόσο μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχει όταν δεν μιλάει τίποτε από τα δύο, παρά μια φανταστική γλώσσα, το ηχητικό ίχνος της οποίας δεν σημαίνει τίποτα. Εκείνος που τον παρακολουθεί κατανοεί πλήρως την υπόθεση, ωστόσο ετούτο συμβαίνει στη βάση ενός κανόνα: του κανόνα της συναίνεσης. Ξέρουμε -έχουμε συμφωνήσει- τι παίζουμε, και ως εκ τούτου μπορούμε να λέμε ό,τι θέλουμε.

Παρακολουθείστε τον Κασιδιάρη στην εκδήλωση της ΧΑ στην Κηφισιά. Κι εδώ όπως και αλλού -κι όπως ο γιος μου στο παιχνίδι του- ο Κασιδιάρης δεν λέει ως επί το πλείστον τίποτα. Ετούτο το τίποτα, είναι ένα σημαινόμενο άνευ σημαίνοντος, εντός του οποίου επιβιώνει το προσυμφωνημένο: ο εκπρόσωπος φέρεται ως αποθρασυμένη εκδοχή του εκπροσωπούμενου, καθομοίωση του φασίστα, του ρατσιστή και του σεξιστή που κολακεύει εκφράζοντάς τον στο δημόσιο λόγο.

2

Σημαίνον άνευ σημαινομένου – ο εκπρόσωπος ως εξευγενισμός

Με αφορμή το παραπάνω παιχνίδι, κι επειδή του αρέσουν οι συλλογές, κάποια στιγμή χάρισα στον γιο μου τη συλλογή νομισμάτων του πατέρα μου – κέρματα, από καμιά δεκαριά χώρες. Ως συλλογή δεν είναι αδιάφορη. Ως χρήματα, πιθανώς να έφταναν τα 20 ευρώ, αλλά αν υποθέσουμε ότι τα κάναμε συνάλλαγμα, η συνολική προμήθεια της τράπεζας για τις συναλλαγές θα ξεπερνούσε την χρηματική αξία των νομισμάτων, όπερ σημαίνει, πέραν της συναισθηματικής, φετιχιστικής και ιστορικής τους αξίας, ως λεφτά αυτοακυρώνονται.

Ρίξτε τώρα μια ματιά στους υποψήφιους με το Ποτάμι. Κι εδώ όπως και αλλού -κι όπως τα χρήματα του γιού μου- έχουμε μια συλλογή αναγνωρίσιμων προσωπικοτήτων και “πρωταγωνιστών”. Πρόκειται για την προσωπική συνεισφορά του Σταύρου Θεοδωράκη στην αποπολιτικοποίηση του δημόσιου λόγου, στις εκπομπές του οποίου είδαμε να εξανθρωπίζονται -να χάνουν τη σημασία τους για τα κινήματα- η Κωνσταντίνα Κούνεβα και ο Παύλος Φύσσας, και να εξανθρωπίζονται -να λουστράρονται με καθημερινή γοητεία- ο Μάκης Βορίδης και ο Άδωνις Γεωργιάδης. Η καινοτομία Θεοδωράκη έγκειται στη σύλληψη πίσω από το Ποτάμι. Πρόκειται για μια απόπειρα πολιτικής ευγονικής που συνομιλεί άριστα με την ΧΑ: ως άλλος Νώε, ο Θεοδωράκης “επιλέγει” με το μαγικό του χέρι τους καλύτερους για την κιβωτό. Όπως όμως τα “χρήματα” του γιου μου χάνουν την ιδιότητά τους με το που επιχειρηθεί να χρησιμοποιηθούν ως τέτοια, τα ρόουλ μόντελς του “Ποτάμι” μοιάζουν με φρυγανιές που δε σπάνε όταν τις αλείφεις με μαρμελάδα, ή με το αγαπημένο σου τραγούδι που τώρα παίζει σε διαφήμιση για πιγκάλ: ή δεν υπάρχουν, ή δεν σημαίνουν τίποτα. Ετούτο το τίποτα, είναι ένα σημαίνον χωρις σημαινόμενο, κατά το οποίο ο εκπρόσωπος φέρεται ως εξευγενισμένη εκδοχή του εκπροσωπούμενου, κατεικόνα του καθημερινού ήρωα που κολακεύει εκφράζοντάς τον στο δημόσιο λόγο.

Υπ’ αυτήν την έννοια το κόμμα Θεοδωράκη, πίσω απο τον ελιτισμό του, φανερώνεται εξίσου λαϊκιστικό και χυδαίό με την ΧΑ, αφενός εξισώνοντας το δημόσιο λόγο με το φαντασιακό των 15 λεπτών διασημότητας, αλλά κυρίως συμπληρώνοντας την εκλογική αγορά με ένα ισοδύναμο προϊον, για ένα τάργκετ γκρουπ που η ΧΑ δεν δύνατο να ικανοποιήσει, για αισθητικούς και μόνον λόγους.

Advertisements
2 Comments leave one →
  1. 070414 1554

    “κωνσταντίνα” ! :)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: